Najlepszą odpowiedzią na pytanie, które żurawki na słońce wybrać, są odmiany o ciemnych, purpurowych, czerwonych lub miedzianych liściach, takie jak ‘Obsidian’, ‘Paprika’, FOREVER® ‘Purple’, ‘Fire Alarm’, ‘Marmalade’ i ‘Chocolate Ruffles’. Nawet one potrzebują jednak przepuszczalnego podłoża, równomiernej wilgotności i ochrony przed skrajnym żarem odbijającym się od ścian lub nawierzchni. W artykule porównam sześć sprawdzonych odmian i pokażę, które z nich są najpewniejszym wyborem na słoneczną rabatę. Podpowiem też, jak je pielęgnować, z czym komponować oraz kiedy słoneczne stanowisko może okazać się dla nich zbyt wymagające.

Które żurawki na słońce? 6 odmian, które warto wybrać

Na słonecznej rabacie warto zacząć od żurawek o ciemnych, purpurowych, czerwonych oraz miedziano-pomarańczowych liściach. Takie odmiany często lepiej zachowują kolor niż rośliny jasnożółte i limonkowe, ale sama barwa nie gwarantuje odporności na intensywne słońce. Liczą się również cechy konkretnej odmiany, wilgotność gleby i temperatura stanowiska. Nawet najlepsze kandydatki nie będą długo dobrze wyglądać w przesuszonej ziemi przy nagrzanej południowej ścianie.

Określenie „pierwszy wybór” oznacza odmianę z najmocniejszym potwierdzeniem w niezależnym teście. Ocena „wysoka” dotyczy roślin dobrze opisanych w kilku wiarygodnych źródłach, natomiast „dobra” wskazuje odmiany obiecujące, ale słabiej przebadane w skrajnie słonecznych warunkach.

Żurawka ‘Obsidian’ – najpewniejszy wybór na słońce

‘Obsidian’ tworzy niski, zwarty kopiec z niemal czarnych i błyszczących liści. Mocna barwa dobrze kontrastuje z jasnymi kwiatami, srebrzystymi trawami oraz roślinami o zielonym ulistnieniu. Odmianę możesz wykorzystać na obwódce albo powtarzać w kilku miejscach, aby wizualnie połączyć całą kompozycję.

To najpewniejsza z analizowanych żurawek na stanowisko słoneczne. W wielosezonowym teście Mt. Cuba Center uzyskała najlepszy wynik w pełnym słońcu spośród ocenianych odmian. Przy długim nasłonecznieniu pojawiało się jednak lekkie odbarwienie, dlatego nawet jej nie należy traktować jako rośliny przeznaczonej na całodzienny żar i suche podłoże.

Żurawka ‘Paprika’ – ciepły kolor na słoneczną rabatę

‘Paprika’ ma liście w odcieniach koralu, pomarańczu, czerwieni i bordo. Kolory zmieniają się w ciągu sezonu, dzięki czemu kępa nie wygląda płasko ani jednolicie. Odmiana dobrze komponuje się z purpurą, ciemną zielenią oraz fioletowymi i niebieskimi kwiatami.

Dostęp do światła sprzyja intensywnemu wybarwieniu, jednak podłoże nie powinno szybko wysychać. Najlepszy efekt uzyskasz na glebie wzbogaconej materią organiczną, która zatrzymuje część wilgoci, ale nie powoduje zastojów przy korzeniach.

Żurawka FOREVER® ‘Purple’ – intensywnie purpurowe liście

FOREVER® ‘Purple’ wyróżnia się błyszczącymi, pofalowanymi liśćmi o mocnej purpurowej barwie. Kolor utrzymuje się również latem, dlatego odmiana może być stałym akcentem rabaty, niezależnym od terminu kwitnienia sąsiednich roślin.

Kępa rozrasta się szeroko, więc dobrze sprawdza się na pierwszym planie albo w regularnie powtarzanych grupach. Podczas sadzenia trzeba pozostawić jej więcej miejsca niż niewielkim odmianom kompaktowym. Słoneczne stanowisko będzie odpowiednie, jeśli gleba pozostanie umiarkowanie wilgotna.

Żurawka ‘Fire Alarm’ – czerwone i grube liście

‘Fire Alarm’ przyciąga uwagę intensywnie czerwonymi liśćmi o stosunkowo grubej, skórzastej strukturze. Ich odcień może zmieniać się wraz z porą roku i ilością światła. Roślina tworzy wyraźny punkt kolorystyczny również wtedy, gdy sąsiednie byliny jeszcze nie kwitną.

Najlepiej wykorzystać ją jako pojedynczy akcent albo niewielką grupę między spokojniejszymi kolorystycznie roślinami. Szczególnej kontroli wymagają młode egzemplarze, które nie mają jeszcze dobrze rozwiniętego systemu korzeniowego i szybciej reagują na przesuszenie.

Żurawka ‘Marmalade’ – odmiana w odcieniach miedzi i bursztynu

‘Marmalade’ ma pofalowane liście w odcieniach bursztynu, miedzi, sieny i brązu, często z różowawym spodem. Ich wybarwienie zmienia się zależnie od temperatury i światła, dlatego roślina dobrze pasuje do naturalnych, wielobarwnych kompozycji.

Odmiana nadaje się na słoneczną rabatę, jeśli masz możliwość podlewania jej podczas dłuższych okresów bez deszczu. Jaśniejsze partie liści mogą szybciej reagować na upał niż ciemne ulistnienie ‘Obsidian’. Nie wybierałabym jej więc na suche miejsce przy murze lub rozgrzanej nawierzchni.

Żurawka ‘Chocolate Ruffles’ – ciemna odmiana o karbowanych liściach

‘Chocolate Ruffles’ tworzy kępy z mocno karbowanych, czekoladowo-purpurowych liści. Wyrazista faktura sprawia, że odmiana pozostaje dekoracyjna również na rabatach opartych głównie na kształtach i kolorach ulistnienia.

Możesz zastosować ją jako ciemną obwódkę albo tło dla roślin o srebrnych, kremowych i jasnozielonych liściach. Dobrze znosi słoneczne stanowisko, ale długotrwałe przesuszenie osłabia kępę i pogarsza wygląd brzegów liści.

Które żurawki tylko warunkowo nadają się na pełne słońce?

Nie każda żurawka opisywana w sprzedaży jako tolerująca słońce poradzi sobie na całodziennie nasłonecznionej rabacie. Wyniki zależą od klimatu, rodzaju gleby, dostępności wody oraz temperatury podłoża. To wyjaśnia, dlaczego opisy hodowców i sklepów nie zawsze pokrywają się z ocenami uzyskanymi w niezależnych testach.

Szczególnej ostrożności wymaga ‘Palace Purple’. Choć często bywa przedstawiana jako odmiana tolerująca pełne słońce, w niezależnym teście pojawiły się wyraźne odbarwienia i przypalenia. Bezpieczniej sadzić ją w miejscu, w którym bezpośrednie światło dociera przez część dnia.

‘Midnight Rose’ również pokazuje, że ciemny kolor nie gwarantuje odporności. Podczas testu w pełnym słońcu jej liście znacznie się odbarwiały, dlatego lepsze będzie dla niej stanowisko półcieniste lub osłonięte przed najmocniejszym światłem.

Na całodziennie nasłonecznione rabaty nie polecałabym także większości żurawek jasnożółtych i limonkowych. Takie liście są zwykle bardziej podatne na bielenie, zasychanie brzegów i przypalenia niż odmiany ciemne. Dotyczy to szczególnie miejsc przy jasnych ścianach, kostce oraz żwirze, które dodatkowo odbijają i kumulują ciepło.

Odmiany warunkowe nie muszą być złym wyborem, ale wymagają lepszego dopasowania do mikroklimatu ogrodu. Na trudnym stanowisku posadź najpierw jeden lub kilka egzemplarzy i obserwuj ich kondycję przez pierwszy sezon. Dopiero po takim teście warto wykorzystać daną odmianę na większej powierzchni.

Pełne słońce czy stanowisko skrajnie nagrzane – gdzie żurawki sobie poradzą?

O tym, które żurawki na słońce warto wybrać, decyduje nie tylko liczba godzin nasłonecznienia. Równie ważne są pora padania promieni, temperatura podłoża, dostępność wody i obecność nagrzewających się nawierzchni. Stanowisko z sześcioma godzinami światła porannego może być dla żurawki znacznie łagodniejsze niż miejsce oświetlone od południa do wieczora.

Stanowisko z około sześcioma godzinami słońca

Za pełne słońce uznaje się zwykle miejsce otrzymujące co najmniej sześć godzin bezpośredniego światła dziennie. Nie oznacza to jednak, że każda taka ekspozycja zapewnia roślinom podobne warunki. Słońce poranne i wczesnopopołudniowe jest mniej obciążające niż intensywne promieniowanie w najgorętszej części dnia.

Znaczenie ma także mikroklimat rabaty. Osłonięte miejsce przy murze może mocniej się nagrzewać, natomiast stanowisko wystawione na wiatr szybciej traci wilgoć. Najlepsze warunki zapewnia jasna rabata z podłożem, które pozostaje umiarkowanie wilgotne, ale nie zatrzymuje nadmiaru wody przy korzeniach.

Nawet odmiany dobrze oceniane pod kątem tolerancji słońca mogą tracić kolor lub zasychać na brzegach, jeśli ekspozycja trwa zbyt długo. Dotyczy to również ‘Obsidian’, która uzyskała bardzo dobry wynik w niezależnym teście, lecz przy dłuższym nasłonecznieniu wykazywała lekkie odbarwienia.

Południowa ściana, kostka i rabata żwirowa

Stanowisko przy południowej ścianie może być znacznie cieplejsze niż otwarta rabata o tej samej ekspozycji. Mur, kostka brukowa i żwir mogą dodatkowo podnosić temperaturę otoczenia oraz przyspieszać wysychanie podłoża. Roślina jest wtedy narażona nie tylko na bezpośrednie światło, ale również na ciepło oddawane przez otoczenie.

W takich miejscach nawet odmiana opisywana jako tolerująca pełne słońce może wymagać ochrony podczas upałów. Pierwszym sygnałem przeciążenia są zwykle suche brzegi liści, bielenie koloru albo przypalenia na najbardziej odsłoniętych fragmentach kępy. Jeżeli objawy powtarzają się mimo prawidłowego podlewania, lepszym rozwiązaniem może być przesadzenie rośliny w miejsce osłonięte przed najostrzejszym słońcem popołudniowym.

Wskazówka eksperta

Natalia Zielonek Specjalistka od roślin i ogrodów przydomowych

”

Zauważyłam, że nie warto oceniać żurawki wyłącznie po wyglądzie liści w najgorętszej części dnia. Sprawdzam, czy rano roślina odzyskuje jędrność i czy kolejne przyrosty rozwijają się bez bielenia oraz suchych brzegów. Gdy kępa nie regeneruje się po nocy mimo wilgotnego podłoża, zwykle oznacza to, że stanowisko jest zbyt gorące. W takiej sytuacji przesadzenie daje lepszy efekt niż coraz częstsze podlewanie.

Najbezpieczniejsze stanowisko: słońce od rana do wczesnego popołudnia, żyzne i przepuszczalne podłoże oraz brak dodatkowego nagrzewania od ściany, kostki lub żwiru.

3 gotowe kompozycje z żurawkami na słońce

Poniższe zestawy możesz wykorzystać na rabacie o powierzchni około 2,5 m². Liczby roślin są punktem wyjścia, dlatego przed sadzeniem sprawdź ich docelową szerokość na etykiecie. Żurawki rozmieszczaj zwykle co 35–45 cm, większe odmiany nieco szerzej, a trawom pozostaw co najmniej 70 cm miejsca.

Ciemna kompozycja z żurawką ‘Obsidian’

Niemal czarne liście ‘Obsidian’ będą bazą rabaty, a koralowo-pomarańczowa ‘Paprika’ wprowadzi ciepły kontrast. Całość uzupełni bodziszek czerwony ‘Max Frei’ o purpuroworóżowych kwiatach i zwartym pokroju.

Skład: 5 żurawek ‘Obsidian’, 3 żurawki ‘Paprika’ i 3 bodziszki czerwone ‘Max Frei’.

‘Obsidian’ posadź z przodu w nieregularnym pasie, zachowując około 40–45 cm odstępu między kępami. Trzy ‘Paprika’ rozmieść za nimi w formie luźnego trójkąta, a bodziszki przy zewnętrznych krawędziach rabaty, aby nie przykryły młodych żurawek.

Połączenie czerni, koralu i purpuroworóżowych kwiatów daje wyrazisty, ale uporządkowany efekt. Zestaw najlepiej sprawdzi się na stanowisku oświetlonym od rana do wczesnego popołudnia, z próchnicznym podłożem, które nie wysycha całkowicie podczas upałów.

Purpurowo-czerwona rabata z FOREVER® ‘Purple’

W tej kompozycji dominują błyszczące, purpurowe liście FOREVER® ‘Purple’ i czerwone kępy ‘Fire Alarm’. Lekkie, złociste wiechy śmiałka darniowego ‘Goldtau’ rozluźniają intensywną kolorystykę i tworzą delikatne tło.

Skład: 3 żurawki FOREVER® ‘Purple’, 3 żurawki ‘Fire Alarm’ i 2 śmiałki darniowe ‘Goldtau’.

FOREVER® ‘Purple’ posadź na pierwszym planie w odstępach około 50 cm, a ‘Fire Alarm’ w przesuniętym drugim rzędzie. Śmiałki umieść z tyłu, w odległości około 70–80 cm od siebie. Jeżeli rabata ma mniej niż 1,5 m szerokości, wystarczy jeden egzemplarz trawy.

Zestaw dobrze pasuje do nowoczesnych ogrodów oraz nasadzeń przy drewnie, szarym kamieniu i stonowanej elewacji. Wszystkie rośliny potrzebują przepuszczalnego podłoża utrzymującego umiarkowaną wilgotność, dlatego kompozycji nie należy planować przy mocno nagrzewającej się ścianie.

Ciepła kompozycja z ‘Marmalade’ i ‘Fire Alarm’

Miedziane i bursztynowe liście ‘Marmalade’ tworzą spójną całość z czerwienią ‘Fire Alarm’. Żółte kwiaty liliowca ‘Stella de Oro’ rozjaśniają środek rabaty, a pojedynczy śmiałek ‘Goldtau’ dodaje jej wysokości i lekkości.

Skład: 4 żurawki ‘Marmalade’, 3 żurawki ‘Fire Alarm’, 2 liliowce ‘Stella de Oro’ i 1 śmiałek darniowy ‘Goldtau’.

‘Marmalade’ posadź z przodu w dwóch nieregularnych grupach, a ‘Fire Alarm’ rozmieść za nimi w trzech punktach. Liliowce umieść w środkowej części kompozycji, natomiast śmiałek z tyłu, lekko poza jej osią.

Bursztyn, miedź, czerwień i żółć dobrze współgrają z drewnem, cegłą oraz naturalnym kamieniem. Zestaw wymaga dostępu do wody podczas dłuższych okresów bez deszczu. Nie sadź go tuż przy południowym murze lub jasnym żwirze, ponieważ ‘Marmalade’ może szybciej reagować na przegrzanie niż odmiany o bardzo ciemnych liściach.

Podczas powiększania rabaty powtarzaj całe grupy w podobnych proporcjach. Zachowaj też wolną przestrzeń między świeżo posadzonymi egzemplarzami, ponieważ docelowy efekt pojawi się dopiero po rozrośnięciu kęp.

Jak dbać o żurawki na słońcu?

Żurawki rosnące na słońcu szybciej tracą wodę i są bardziej narażone na przegrzewanie podłoża niż rośliny posadzone w półcieniu. Ich pielęgnacja powinna więc koncentrować się na utrzymaniu stabilnej wilgotności, ochronie strefy korzeniowej oraz szybkiej reakcji na oznaki stresu cieplnego.

Przygotuj podłoże, które zatrzymuje wilgoć, ale odprowadza jej nadmiar

Gleba powinna być próchniczna, przepuszczalna i zdolna do utrzymania umiarkowanej wilgotności. Dodatek dojrzałego kompostu poprawi jej strukturę oraz ograniczy zbyt szybkie wysychanie, ale podłoże nie może tworzyć zastoisk wokół korzeni.

Podczas sadzenia pozostaw koronę żurawki na poziomie gruntu lub nieznacznie powyżej niego. Nie przysypuj środka kępy ziemią, ponieważ zwiększa to ryzyko gnicia i osłabienia rośliny.

Podlewaj głęboko, szczególnie w pierwszym sezonie

Nie stosuj sztywnego harmonogramu podlewania. Częstotliwość zależy od temperatury, opadów, rodzaju gleby, ekspozycji rabaty i stopnia ukorzenienia rośliny. Sprawdzaj wilgotność w strefie korzeniowej, ponieważ sucha powierzchnia nie zawsze oznacza, że całe podłoże wymaga wody.

Podlewaj wolno i obficie, najlepiej rano, tak aby woda dotarła do całej bryły korzeniowej. Kolejne podlewanie wykonaj, gdy podłoże zaczyna tracić wilgoć, ale zanim całkowicie przeschnie. Najwięcej uwagi wymagają młode żurawki oraz egzemplarze posadzone przy murze, kostce lub żwirze.

Wskazówka eksperta

Natalia Zielonek Specjalistka od roślin i ogrodów przydomowych

”

Największą różnicę zaobserwowałam między żurawkami podlewanymi często, ale powierzchownie, a tymi, które dostawały wodę rzadziej i obficie. Pierwsze szybciej więdły podczas upałów, ponieważ korzenie rozwijały się głównie tuż pod powierzchnią ziemi. Dlatego po posadzeniu wolę dokładnie nawodnić całą bryłę korzeniową i później kontrolować wilgotność głębiej, zamiast codziennie zwilżać jedynie wierzchnią warstwę podłoża.

Ściółkuj podłoże, ale pozostaw wolny środek kępy

Warstwa ściółki ogranicza parowanie i nagrzewanie ziemi, dzięki czemu wilgotność przy korzeniach pozostaje bardziej stabilna. Wokół rośliny możesz rozłożyć około 3–5 cm drobnej kory, rozdrobnionych liści lub innego przepuszczalnego materiału organicznego.

Nie dosuwaj ściółki do korony i nie zasypuj środka kępy. Pozostaw wokół niego wolną przestrzeń, aby ograniczyć gromadzenie wilgoci i resztek organicznych.

Reaguj podczas fal upałów

Suche i kruche brzegi, bielenie liści oraz utrata intensywnego koloru mogą świadczyć o przesuszeniu, nadmiernym nasłonecznieniu albo przegrzaniu podłoża. Najpierw sprawdź wilgotność w strefie korzeniowej. Jeśli jest odpowiednia, a uszkodzenia pojawiają się głównie po stronie wystawionej na popołudniowe słońce, problemem może być zbyt wysoka temperatura stanowiska.

W pierwszym sezonie po posadzeniu możesz czasowo osłonić żurawkę przed najostrzejszym słońcem. Jeżeli uszkodzenia powtarzają się mimo właściwego podlewania, ściółkowania i ochrony podczas upałów, dana odmiana może wymagać przeniesienia na łagodniejsze stanowisko.

Kiedy przesadzić żurawkę ze słonecznego stanowiska?

Przesadzenie warto rozważyć, gdy żurawka regularnie traci dobrą kondycję mimo odpowiedniego podlewania i przepuszczalnego podłoża. Pojedyncze przypalenie po wyjątkowo gorącym dniu nie musi oznaczać, że stanowisko jest niewłaściwe. Decydujące są objawy powtarzające się na nowych liściach oraz brak regeneracji po ustąpieniu upału.

Jak rozpoznać, że stanowisko jest zbyt gorące?

Na konieczność zmiany miejsca mogą wskazywać:

• powtarzające się przypalenia nowych liści,
• wyraźne bielenie lub utrata typowej barwy,
• trwałe zwijanie i zasychanie brzegów,
• osłabienie oraz przerzedzanie kępy mimo regularnego podlewania,
• brak nowych, zdrowych przyrostów po zakończeniu upałów.

Najpierw sprawdź wilgotność podłoża w strefie korzeniowej. Podobne objawy może powodować zarówno przesuszenie, jak i nadmiar wody ograniczający dostęp powietrza do korzeni. Jeśli ziemia zachowuje odpowiednią wilgotność, a uszkodzenia pojawiają się głównie od strony popołudniowego słońca, najbardziej prawdopodobną przyczyną jest silne nasłonecznienie i przegrzewanie stanowiska.

Kiedy i dokąd przenieść żurawkę?

Najbezpieczniej przesadzić żurawkę wiosną lub wczesną jesienią, aby zdążyła ukorzenić się przed nadejściem mrozów. Unikaj przenoszenia rośliny podczas fali upałów, chyba że szybko traci liście i pozostawienie jej w dotychczasowym miejscu grozi dalszym osłabieniem.

Jeżeli planujesz zmianę stanowiska lub założenie nowej rabaty, sprawdź również, kiedy sadzić żurawki i jak prawidłowo umieścić je w podłożu. Odpowiednio wybrany termin ogranicza stres po przesadzeniu i daje korzeniom czas na rozwój przed letnim upałem albo zimą.

Wybierz miejsce z porannym słońcem i ochroną przed najmocniejszym światłem popołudniowym. Gleba powinna być próchniczna, przepuszczalna i umiarkowanie wilgotna. Posadź żurawkę na takiej samej głębokości jak wcześniej – korona kępy nie może znaleźć się pod ziemią ani grubą warstwą ściółki.

Po przesadzeniu obficie podlej roślinę i przez pierwsze tygodnie kontroluj wilgotność podłoża. Usuń całkowicie zaschnięte liście, ale pozostaw zdrowy środek kępy, z którego pojawią się nowe przyrosty.

Jakich błędów unikać przy uprawie żurawek w pełnym słońcu?

O powodzeniu uprawy decyduje nie tylko odmiana, lecz także mikroklimat rabaty. Nawet żurawka tolerująca słońce może słabnąć, jeśli rośnie w przesuszonej glebie lub przy nawierzchni, która dodatkowo się nagrzewa.

• Nie wybieraj odmiany wyłącznie na podstawie etykiety „pełne słońce” – takie oznaczenie może zakładać umiarkowaną temperaturę i stałą wilgotność podłoża. Sprawdź również zalecenia dotyczące konkretnej odmiany.
• Nie sadź jasnożółtych i limonkowych żurawek w ostrym słońcu popołudniowym – ich liście są bardziej narażone na bielenie, przypalenia i zasychanie brzegów.
• Nie dopuszczaj do przesuszenia całej bryły korzeniowej – szczególnie w pierwszym sezonie, gdy roślina nie zdążyła jeszcze dobrze się ukorzenić.
• Nie zakopuj korony i nie zasypuj jej ściółką – środek kępy powinien znajdować się na poziomie gruntu oraz pozostać odsłonięty.
• Nie pomijaj oceny mikroklimatu – południowa ściana, kostka, jasny żwir i osłonięty zakątek mogą podnosić temperaturę wokół rośliny oraz przyspieszać wysychanie ziemi.
• Nie rekompensuj wcześniejszego przesuszenia częstym zalewaniem korzeni – nagły nadmiar wody nie cofnie uszkodzeń liści, a może zwiększyć ryzyko gnicia.
• Nie obsadzaj od razu dużej rabaty niesprawdzoną odmianą – w wymagającym miejscu posadź najpierw 1–3 egzemplarze i oceń ich kondycję po pierwszym lecie.

Taki test pozwala sprawdzić reakcję roślin na rzeczywistą długość nasłonecznienia, temperaturę podłoża i tempo jego wysychania. Odmiana dobrze rosnąca w jednym ogrodzie może na innym stanowisku wymagać osłony przed popołudniowym słońcem lub przesadzenia.

Podsumowanie

Zastanawiając się, które żurawki na słońce wybrać, najlepiej zacznij od odmian takich jak ‘Obsidian’, ‘Paprika’ lub FOREVER® ‘Purple’, które mają najmocniejsze argumenty za wykorzystaniem na jasnej rabacie. Traktuj jednak deklarację tolerancji słońca jako punkt wyjścia, a nie gwarancję odporności na całodzienny skwar. Żurawki zachowają dobrą kondycję tylko wtedy, gdy zapewnisz im przepuszczalne podłoże, stabilną wilgotność i ochronę przed dodatkowym nagrzewaniem od muru lub nawierzchni. Na trudnym stanowisku najrozsądniej posadzić kilka egzemplarzy testowych i ocenić ich reakcję po pierwszym lecie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Bibliografia

1. https://albamar.pl/130-zurawki-na-miejsca-sloneczne
2. https://kwiatkowscy.radom.pl/gdzie-sadzic-zurawki-slonce-czy-cien/
3. https://sklep.ogrodyodadoz.pl/byliny-rosliny-wieloletnie/heuchera-zurawki
4. https://www.dziendobryogrod.pl/zurawka